Chống ẩm chống nóng: làm gì theo mức tiền

Nồm ẩm miền Bắc, mưa dầm miền Trung, nóng quanh năm miền Nam — mỗi vùng một kiểu, nhưng cách xử lý thì có nguyên tắc chung. Bài này gom lại những gì làm được, xếp theo mức tiền.

Hiểu vấn đề trước

Ẩm trong nhà đến từ ba nguồn: hơi nước trong không khí bên ngoài lọt vào, hơi nước do chính sinh hoạt trong nhà tạo ra (nấu ăn, tắm, phơi đồ, thở), và nước thấm từ tường, sàn, mái.

Nóng trong nhà đến từ ba nguồn: nắng chiếu trực tiếp qua cửa kính, nhiệt truyền qua tường và mái đã bị nung cả ngày, và nhiệt sinh ra trong nhà (bếp, thiết bị điện, người).

Biết nguồn thì biết chặn ở đâu — và đây là lý do cùng một giải pháp hiệu quả ở nhà này mà không ở nhà kia.

Chống ẩm — không tốn hoặc rất ít tiền

Ngày nồm thì đóng cửa, đừng mở. Đây là điều nhiều người làm ngược. Khi không khí ngoài trời ẩm hơn trong nhà, mở cửa là mời hơi ẩm vào và nó ngưng tụ trên sàn, tường, đồ đạc. Đợi trời hửng rồi mới mở.

Phơi đồ ngoài trời hoặc ngoài ban công, không phơi trong phòng kín. Một mẻ quần áo ướt bốc ra rất nhiều hơi nước.

Bật quạt hút khi tắm và khi nấu, và để chạy thêm vài phút sau đó. Đây là hai nguồn hơi nước lớn nhất trong nhà.

Đậy nồi khi nấu. Nghe nhỏ nhưng khác biệt rõ.

Kê đồ gỗ cách tường vài phân. Mặt sau tủ sát tường là chỗ mốc mọc mà không ai thấy.

Mở tủ quần áo định kỳ cho thoáng, nhất là sau đợt nồm.

Lau khô ngay chỗ đọng nước. Nước đọng lâu trên sàn gỗ và chân tường là nguồn hỏng thật.

Chống ẩm — mức vừa

Quạt hút tốt hơn cho nhà tắm và bếp. Nếu quạt hiện tại yếu hoặc không có thì đây là khoản đầu tư hiệu quả nhất trong cả danh sách.

Máy hút ẩm cho phòng kín trong mùa nồm. Chọn theo diện tích phòng, và nhớ rằng nó chỉ hiệu quả khi cửa đóng.

Điều hoà ở chế độ hút ẩm — nhiều máy có, và nó làm được việc mà không phải mua thêm thiết bị.

Túi hút ẩm trong tủ quần áo, tủ giày, ngăn kéo. Rẻ và có tác dụng trong không gian nhỏ kín.

Sơn chống thấm cho tường ngoài ở mặt hứng mưa.

Chống ẩm — mức lớn

Chống thấm tường và mái. Nếu ẩm đến từ thấm chứ không từ ngưng tụ thì mọi cách trên đều vô ích — phải xử lý gốc. Dấu hiệu phân biệt: vết ẩm cố định ở một chỗ, loang theo mùa mưa, có mảng muối trắng trên tường.

Chống thấm ngược cho tường tiếp đất ở nhà có tầng trệt sát đất.

Làm thêm ô thoáng hoặc cửa sổ cho phòng bí.

Ba việc này nên có thợ và nên làm vào mùa khô.

Chống nóng — không tốn hoặc rất ít tiền

Che nắng ở phía ngoài hiệu quả hơn nhiều so với che bên trong. Đây là nguyên tắc quan trọng nhất: rèm trong nhà chặn nắng sau khi nhiệt đã vào qua kính; mái che, cây, tấm chắn ngoài thì chặn trước.

Đóng rèm mặt tây từ đầu giờ chiều, trước khi nắng gắt — chứ không phải đợi phòng nóng rồi mới đóng.

Mở cửa đúng giờ. Buổi tối và sáng sớm khi ngoài trời mát hơn trong nhà; đóng lại khi ngoài trời nóng hơn.

Tạo luồng gió xuyên nhà — mở cửa ở hai phía đối nhau. Một cửa mở thì gió không đi qua được.

Quạt đặt đúng chỗ. Quạt hướng ra cửa sổ vào buổi tối đẩy khí nóng ra và kéo khí mát vào — hiệu quả hơn quạt thổi thẳng vào người trong phòng kín.

Giảm nguồn nhiệt trong nhà: tắt thiết bị không dùng, nấu vào giờ mát hơn, dùng đèn LED thay đèn sợi đốt.

Chống nóng — mức vừa

Phim cách nhiệt dán kính ở mặt hứng nắng. Hiệu quả rõ với nhà nhiều kính.

Rèm cản nhiệt — loại dày có lớp phản xạ, khác hẳn rèm vải thường.

Mái che, giàn dây leo, lưới che nắng ở mặt tây. Nhớ chừa khoảng hở giữa giàn và tường cho gió đi qua.

Quạt trần — tốn ít điện và hiệu quả hơn nhiều người nghĩ, nhất là khi dùng kèm điều hoà ở nhiệt độ cao hơn.

Cây che mặt tây. Hiệu quả lâu dài nhất, nhưng cần thời gian để cây lớn.

Chống nóng — mức lớn

Cách nhiệt mái. Với nhà mái tôn và nhà tầng trên cùng, đây là khoản có tác động lớn nhất — mái là nơi nhận nhiều nhiệt nhất.

Sơn chống nóng cho mái và tường tây.

Trần cách nhiệt cho tầng áp mái.

Thay kính thường bằng kính cách nhiệt ở mặt hứng nắng.

Thứ tự nên làm

Nếu ngân sách có hạn:

Một: xử lý thấm nếu có. Mọi thứ khác vô nghĩa khi tường vẫn ngấm nước.

Hai: quạt hút cho nhà tắm và bếp. Rẻ và giải quyết nguồn ẩm lớn nhất.

Ba: che nắng phía ngoài ở mặt tây.

Bốn: cách nhiệt mái nếu ở tầng trên cùng hoặc nhà mái tôn.

Năm: mọi thứ còn lại.

Và trước tất cả: đổi mấy thói quen không tốn gì — đóng cửa ngày nồm, phơi đồ ngoài trời, đóng rèm sớm, mở cửa đúng giờ. Nhiều nhà thấy khác biệt rõ chỉ với những việc này.

Về cách nói phong thuỷ

Lời khuyên truyền thống coi nhà khô ráo thoáng đãng là điều tốt và nhà ẩm thấp bí bách là điều nên tránh — và đây là chỗ trùng khít với mọi hiểu biết hiện đại.

Phần đo được rất rõ: ẩm mốc liên quan tới bệnh hô hấp và dị ứng; nóng ảnh hưởng tới giấc ngủ và tâm trạng. Không phụ thuộc bạn theo cách nghĩ nào.

Còn nếu ai đó đề nghị một vật phẩm để "hoá giải" ẩm thấp hoặc nóng bức, hãy cân với danh sách trên — một quạt hút tốt và một tấm rèm cản nhiệt rẻ hơn và giải quyết đúng vấn đề.

Nhà thuê và chung cư

Nhà thuê: gần như mọi cách trong nhóm không tốn tiền và mức vừa đều làm được — đổi thói quen, quạt để bàn, máy hút ẩm, túi hút ẩm, rèm cản nhiệt, phim dán kính loại bóc được. Chống thấm và cách nhiệt mái thì báo chủ nhà, vì đó là phần kết cấu thuộc trách nhiệm của họ.

Chụp ảnh vết ẩm khi mới phát hiện và gửi cho chủ nhà — vừa để họ xử lý, vừa tránh tranh cãi lúc trả nhà.

Chung cư: mặt ngoài, ban công và hệ thông gió chung thường có quy định riêng — hỏi ban quản lý trước khi dán phim, lắp mái che hay khoan ra mặt ngoài. Bù lại, căn hộ thường ít bị thấm từ tường ngoài hơn nhà riêng, và vấn đề chính thường là ngưng tụ do phòng kín.

Mốc đã xuất hiện thì xử thế nào

Mảng nhỏ: lau bằng khăn ẩm, lau khô kỹ, rồi giữ chỗ đó thoáng. Quan trọng hơn cả là xử lý nguồn ẩm — không thì nó mọc lại.

Mảng lớn hoặc lan rộng: đeo khẩu trang và găng khi xử lý, mở cửa thông thoáng. Mốc phát tán bào tử khi bị chà.

Đồ vải và đệm bị mốc thì thường không cứu được — nhất là đệm, vì mốc ăn sâu vào lớp trong.

Nhà có người hen suyễn hoặc dị ứng thì mốc là vấn đề sức khoẻ thật, không phải chuyện thẩm mỹ. Người trong nhà có triệu chứng hô hấp kéo dài thì nên nói với bác sĩ về chuyện nhà có mốc.

Tóm lại

Biết nguồn thì biết chặn ở đâu: ẩm đến từ không khí ngoài, từ sinh hoạt trong nhà, hoặc từ thấm — và nếu là thấm thì mọi cách khác vô ích. Ngày nồm thì đóng cửa chứ đừng mở, vì mở là mời hơi ẩm vào. Quạt hút cho nhà tắm và bếp là khoản đầu tư hiệu quả nhất. Với chống nóng thì che nắng phía ngoài hiệu quả hơn nhiều so với rèm bên trong, và đóng rèm mặt tây từ đầu giờ chiều chứ đừng đợi phòng nóng rồi mới đóng. Cách nhiệt mái là khoản có tác động lớn nhất với nhà mái tôn và tầng trên cùng.