Ánh sáng buổi tối theo lớp: bật đèn nào vào lúc nào

Phần lớn nhà chỉ có hai trạng thái ánh sáng: bật đèn trần, hoặc tối om. Trong khi buổi tối kéo dài mấy tiếng và mỗi tiếng lại cần một kiểu sáng khác.

Bài này nói về cách chia ánh sáng buổi tối thành mấy lớp, và bật lớp nào vào lúc nào — phần lớn làm được mà không cần sửa điện.

Ba lớp ánh sáng

• Lớp nền — đèn trần, chiếu sáng cả phòng.
• Lớp việc — đèn bàn, đèn bếp, đèn đọc sách, chiếu đúng chỗ bạn làm.
• Lớp dịu — đèn sàn, đèn tường, đèn hắt, sáng vừa đủ để đi lại.
• Nhà chỉ có lớp nền thì buổi tối lúc nào cũng sáng như ban ngày.
• Thêm được lớp thứ hai và ba bằng đèn cắm phích, không cần đi dây mới.

Chiều tối: vẫn cần sáng

1. Nấu ăn và dọn dẹp cần sáng rõ — đây là lúc dùng lớp nền và lớp việc.
2. Bếp thiếu sáng là chuyện an toàn, không phải chuyện thẩm mỹ.
3. Đèn dưới tủ bếp giải quyết chỗ bóng đổ lên thớt.
4. Bàn ăn thì đèn thấp và tập trung, đừng để đèn chiếu vào mắt người ngồi.
5. Trẻ học bài thì đèn bàn riêng, không dựa vào đèn trần.

Tối muộn: hạ dần xuống

• Tắt bớt lớp nền, giữ lớp dịu khi việc đã xong.
• Ánh sáng vàng ấm dễ chịu hơn vào giờ này với phần lớn người.
• Đèn sàn ở góc phòng cho cả phòng một mức sáng đủ mà không chói.
• Màn hình sáng trong phòng tối thì chói mắt — bật một đèn nhỏ sau lưng màn hình.
• Hạ sáng dần là thói quen, không tốn tiền.

Ban đêm: đủ để đi lại

1. Đèn ngủ mờ dọc lối đi — hành lang, cầu thang, cửa nhà vệ sinh.
2. Đèn cảm biến tiện cho người dậy đêm, nhất là người lớn tuổi.
3. Đặt thấp, hướng xuống sàn để không chiếu vào mắt.
4. Nhà có trẻ nhỏ thì một đèn nhỏ trong phòng giúp chúng bớt sợ.
5. Bật đèn trần lúc nửa đêm làm cả nhà tỉnh theo.

Chọn bóng cho từng lớp

• Lớp nền và lớp việc cần sáng rõ, ánh sáng trung tính hợp hơn.
• Lớp dịu thì chọn ánh vàng ấm.
• Cùng một phòng nên thống nhất tông — trộn vàng với trắng trong một trần nhìn lộn xộn.
• Chỉ số hoàn màu cao làm đồ đạc và món ăn trông đúng màu thật.
• Mua một bóng thử trước rồi mới mua cả bộ.

Chói và bóng đổ

1. Nhìn thấy bóng đèn trần trụi là nguồn chói phổ biến nhất.
2. Chụp đèn, đèn hắt tường, đèn âm đều giải quyết chuyện đó.
3. Bóng đổ lên mặt bàn thường do đèn ở sau lưng người ngồi.
4. Gương và mặt kính phản đèn — đổi góc đèn hoặc đổi chỗ gương.
5. Đứng ở chỗ hay ngồi rồi nhìn quanh là cách kiểm nhanh nhất.

Công tắc và ổ cắm

• Đèn phải bật được từ chỗ bạn hay đứng, không phải chạy qua phòng.
• Ổ cắm có công tắc cho phép tắt cả cụm đèn cắm phích.
• Phích cắm hẹn giờ rẻ và giải quyết chuyện quên tắt.
• Không nối nhiều ổ chia cho một cụm đèn.
• Đi dây mới thì gọi thợ, đừng tự kéo.

Làm trong một buổi, không sửa điện

1. Mua một đèn sàn và một đèn bàn — đủ tạo hai lớp còn thiếu.
2. Đổi bóng đèn trần sang loại đúng tông nếu đang chói.
3. Thêm một đèn ngủ ở lối đi.
4. Luồn dây gọn để đèn mới không thành vật cản.
5. Dùng thử một tuần rồi mới mua thêm.

Phòng ngủ

• Đèn trần sáng gắt trong phòng ngủ là thứ nên bỏ đầu tiên.
• Đèn đầu giường bật tắt được khi đang nằm — tiện hơn mọi thứ khác.
• Hai người nằm chung thì mỗi bên một đèn, ai đọc thì bật bên mình.
• Rèm dày chặn đèn đường quan trọng ngang với đèn trong phòng.
• Đèn ngủ hướng xuống sàn, không hướng lên giường.

Nhà nhỏ, một phòng nhiều việc

1. Cùng một phòng vừa làm việc vừa nghỉ thì ánh sáng phải đổi theo việc.
2. Đèn bàn cho giờ làm, đèn sàn cho giờ nghỉ — hai công tắc khác nhau.
3. Tắt đèn bàn khi hết giờ làm cũng là một dấu hiệu cho chính mình.
4. Không cần thêm diện tích, chỉ cần thêm một cái đèn.
5. Đây là cách rẻ nhất để chia khu mà không xây tường.

Nhà có người lớn tuổi

• Mắt người lớn tuổi cần nhiều sáng hơn cho cùng một việc.
• Nhưng cũng nhạy với chói hơn — nên tăng sáng bằng đèn có chụp, không bằng bóng trần.
• Chênh sáng giữa hai phòng làm mắt khó thích nghi, giữ mức đều hơn.
• Đèn lối đi ban đêm là khoản đáng chi sớm, trước khi có chuyện.
• Công tắc dễ với, có đèn báo để tìm được trong tối.

Khách tới nhà

1. Bật lớp dịu trước khi khách tới, đừng để cả phòng sáng trắng.
2. Đèn bàn ăn thấp xuống thì bữa cơm ấm hơn.
3. Lối vào và cầu thang phải sáng — khách không quen nhà bạn.
4. Tắt đèn phòng không dùng cho gọn mắt.
5. Thử trước một buổi xem tổ hợp nào ưng nhất.

Tiền điện và tuổi thọ bóng

• Thêm đèn không đồng nghĩa tốn hơn — vì bạn tắt bớt đèn trần công suất lớn.
• Đèn bật lâu ở lớp dịu thường công suất nhỏ.
• Bóng rẻ hỏng nhanh, tính cả tiền thay và công thay.
• Bóng nhấp nháy hoặc đổi màu là dấu hiệu sắp hỏng, thay sớm.
• Lau chụp đèn mỗi vài tháng — bụi ăn mất một phần sáng đáng kể.

Ngoài trời và ban công buổi tối

1. Đèn ngoài đủ sáng lối đi, không cần sáng như sân khấu.
2. Hướng xuống, không hắt sang nhà hàng xóm.
3. Đèn cảm biến ở cổng tiện và đỡ quên tắt.
4. Chọn loại chịu mưa nắng, đèn trong nhà mang ra ngoài hỏng nhanh.
5. Kiểm dây và đui đèn ngoài trời mỗi vài tháng.

Ba việc đứng trước chuyện ánh sáng

• An toàn điện — không tự đi dây, không quá tải ổ cắm.
• Bếp và lối đi phải đủ sáng.
• Mắt mỏi hoặc đau đầu kéo dài thì đi khám.

Ba dòng trên lặp ở nhiều bài trong mục này, và lặp là cố ý.

Ánh sáng là thứ đổi cảm giác căn nhà nhanh nhất và rẻ nhất — nhanh hơn sơn lại, rẻ hơn mua đồ mới. Chỉ cần thêm một cái đèn sàn và tập thói quen tắt bớt đèn trần sau bữa tối, buổi tối trong nhà đã khác hẳn.