Một buổi chiều đi dây gọn: dây điện, dây sạc, dây mạng trong nhà
Nhà nào cũng có một chỗ rối dây: gầm bàn làm việc, sau kệ tivi, góc để router, hoặc cả ba. Nó vừa xấu, vừa bám bụi, vừa là chỗ hay vấp, và ở vài trường hợp còn là rủi ro thật. Đây là việc làm gọn trong một buổi chiều, không cần mua nhiều.
Chuẩn bị: mua bốn thứ rẻ
Dây rút hoặc băng dán nhựa — loại dán tự dính tháo ra được tiện hơn dây rút nhựa một lần, vì bạn sẽ còn thay đổi nhiều.
Nhãn dán — hoặc chỉ cần băng giấy và bút. Đây là thứ giá trị nhất trong cả danh sách.
Kẹp giữ dây có keo dán để chạy dây theo mép bàn, mép tường.
Một hộp hoặc máng đựng ổ cắm nếu chỗ đó có nhiều adapter.
Không cần mua trước khi bắt đầu — làm bước một rồi mua theo đúng số lượng cần thì đỡ thừa.
Bước 1: rút hết ra và phân loại
Tắt thiết bị, rút hết dây ở khu vực đó, và đặt chúng thành ba đống:
Đống đang dùng — cắm vào thiết bị đang chạy.
Đống không biết của cái gì — gần như nhà nào cũng có, thường là sạc của thiết bị đã bỏ đi. Nếu bạn không nhận ra nó trong ba mươi giây, rất có thể bạn sẽ không bao giờ dùng lại.
Đống hỏng — dây nứt vỏ, lộ lõi đồng, đầu cắm lỏng hoặc cong, chỗ gần đầu cắm bị gấp gãy, adapter có vết cháy xém hoặc phồng.
Đống thứ ba thì bỏ đi ngay, đừng cất lại. Dây nứt vỏ và adapter phồng là rủi ro cháy chập thật, và giữ chúng lại không tiết kiệm được gì.
Bước 2: kiểm tải trước khi cắm lại
Đây là bước quan trọng nhất về mặt an toàn, và cũng là bước hay bị bỏ qua nhất vì nó không nhìn thấy được.
Mấy điều thực tế cần nhớ:
- Đừng cắm chồng ổ nối vào ổ nối. Một dãy ổ cắm cắm vào một dãy ổ cắm khác là cách dễ nhất để vượt quá dòng cho phép của cả chuỗi.
- Thiết bị sinh nhiệt phải cắm thẳng vào ổ tường — ấm siêu tốc, lò vi sóng, máy sấy tóc, bếp điện, máy sưởi. Đây là nhóm ăn dòng lớn nhất trong nhà.
- Không để ổ cắm hoặc dây dưới thảm, dưới đệm, sau rèm. Nhiệt không thoát được, và bạn cũng không nhìn thấy khi nó bắt đầu có vấn đề.
- Không cuộn dây còn nguyên cuộn khi đang tải nặng — dây cuộn tích nhiệt.
- Sờ thử adapter và ổ nối sau khi chạy một lúc. Ấm nhẹ là bình thường; nóng tới mức khó cầm thì có vấn đề.
Nếu khu vực đó thường xuyên thiếu ổ và bạn phải nối chồng nhiều tầng, thì giải pháp đúng là lắp thêm ổ tường chứ không phải mua thêm dãy ổ dài hơn. Đó là việc của thợ điện, và nó rẻ hơn nhiều so với một sự cố.
Bước 3: dán nhãn — bước ít công nhất, lợi nhất
Dán nhãn vào cả hai đầu mỗi dây: đầu cắm ổ điện và đầu cắm thiết bị. Chỉ cần một mẩu băng giấy ghi tên thiết bị.
Giá trị của việc này lộ ra vào lần sau: khi cần rút một thứ, bạn rút đúng thứ đó thay vì rút nhầm rồi tắt mất modem hoặc tắt tủ lạnh. Nhà nào có người làm việc tại nhà thì đây là khoản đầu tư năm phút đáng giá nhất.
Bước 4: gom và đi dây
Nguyên tắc: dây đi cùng hướng thì bó chung, dây đi khác hướng thì tách. Đừng bó tất cả thành một bó to — lần sau cần rút một sợi là phải tháo cả bó.
Vài cách hay dùng: chạy dây theo mép sau của bàn bằng kẹp dán; treo dãy ổ cắm lên gầm bàn thay vì để nằm dưới sàn (vừa gọn vừa tránh nước khi lau nhà); cuộn phần dây thừa thành vòng rộng và buộc lỏng chứ đừng gấp gập.
Một điểm nhỏ mà nhiều người làm sai: đừng buộc quá chặt ở chỗ dây uốn. Chỗ bị siết là chỗ lõi đồng gãy trước.
Bước 5: dọn bụi và kiểm lần cuối
Khu vực đó vừa trống, đây là lúc duy nhất dễ lau. Hút bụi hoặc lau khô, để khô hẳn rồi mới cắm lại.
Kiểm lần cuối: không dây nào băng ngang lối đi; không dây nào bị kẹp dưới chân bàn hay bánh xe ghế; các đầu cắm vào hết, không lỏng lẻo; và nếu nhà có trẻ nhỏ hoặc thú nuôi thì các ổ trống nên có nắp che, và dây phải ngoài tầm gặm.
Mấy chỗ ngoài bàn làm việc
Sau kệ tivi — thường là chỗ nhiều dây nhất và bụi nhất. Cách xử giống hệt, nhưng nhớ để khoảng thở cho thiết bị phát nhiệt.
Góc router — nên đặt ở chỗ thoáng và cao, không nhét trong tủ kín, vì thiết bị nóng thì hay treo mạng. Đây là ví dụ hay: đặt đúng chỗ giải quyết một vấn đề mà nhiều người tưởng là do nhà mạng.
Đầu giường — hạn chế để nhiều dây và ổ cắm ngay trên đệm. Vừa an toàn hơn vừa ngủ dễ hơn.
Bếp — tránh để dây chạy gần bồn rửa và gần mặt bếp. Nước và nhiệt là hai thứ hại dây nhanh nhất.
Khi nào phải gọi thợ
Mấy dấu hiệu không nên tự xử: ổ cắm có vết cháy đen hoặc chảy nhựa; cắm vào thấy tia lửa mỗi lần; ổ lỏng tới mức phích tự tuột; aptomat nhảy lặp lại; hoặc ngửi thấy mùi khét như nhựa cháy quanh khu vực ổ điện.
Mấy cái này là dấu hiệu của chập hoặc quá tải, và chúng không tự hết. Ngắt aptomat khu vực đó và gọi thợ điện.
Giữ cho nó gọn lâu dài
Hai thói quen nhỏ: mỗi lần bỏ một thiết bị thì bỏ luôn dây của nó, và khi thêm một dây mới thì dán nhãn ngay. Hai việc này mất tổng cộng chưa tới một phút mỗi lần, và chúng là lý do một số nhà không bao giờ rối dây lại.
Tóm lại
Rút hết ra, phân ba đống, bỏ hẳn đống hỏng. Kiểm tải trước khi cắm lại — không nối chồng ổ, thiết bị sinh nhiệt cắm thẳng vào tường, không để dây dưới thảm. Dán nhãn cả hai đầu. Bó theo hướng đi chứ đừng bó thành một bó to. Dọn bụi lúc khu vực còn trống.
Và mấy dấu hiệu cháy xém, tia lửa, aptomat nhảy lặp lại hay mùi khét thì ngắt điện khu vực rồi gọi thợ, đừng tự xử.