Sàn nhà: trơn, lạnh, ẩm, kêu — xử được tới đâu mà không phải lát lại
Sàn là bề mặt lớn nhất trong nhà và là thứ ta chạm vào nhiều nhất, nhưng nó chỉ được nhắc tới lúc chọn vật liệu — rồi thôi. Sau đó nó trơn, nó lạnh, nó ẩm, nó kêu, và người ta chịu đựng.
Phần lớn mấy vấn đề ấy xử được mà không phải lát lại. Bài này đi theo từng vấn đề, và nói rõ chỗ nào thì đúng là phải làm lại.
Trơn: vấn đề đáng xử trước tiên
Vì đây là chuyện an toàn, không phải chuyện tiện nghi.
Trơn khi ướt khác trơn khi khô. Nhiều loại gạch bám chân tốt lúc khô nhưng rất trơn khi có nước — nên chỗ nguy hiểm nhất là nhà tắm, lối vào ngày mưa, và khu bếp.
Cách rẻ nhất là bỏ thảm rời và giữ sàn khô: thảm chùi chân loại có đế bám, khăn lau ngay chỗ hay đọng nước, và dép trong nhà có đế bám.
Dung dịch tăng ma sát và miếng dán chống trượt dùng được cho khu nhỏ như đáy bồn tắm và mấy bậc.
Bậc thềm và bậc cầu thang là chỗ đáng chi nhất — nẹp chống trượt ở mũi bậc rẻ và hiệu quả.
Nhà có người lớn tuổi hoặc trẻ nhỏ thì đây là mục nên làm trước mọi mục khác trong bài.
Lạnh và ẩm
Hai thứ hay đi cùng nhau, nhất là tầng trệt.
Sàn lạnh là do vật liệu dẫn nhiệt — gạch và đá lạnh hơn gỗ và vật liệu có lớp lót. Trải thảm ở chỗ hay đứng và hay ngồi là cách gọn nhất.
Sàn đổ mồ hôi mùa nồm thì không phải do sàn hỏng, mà do không khí ẩm gặp bề mặt lạnh. Loạt bài đã có mục riêng về mùa nồm — và điều quan trọng nhất là đừng lau bằng khăn ướt, vì càng lau càng ướt.
Ẩm bốc từ dưới lên thì khác: vệt loang chân tường, gạch bong mép, mùi mốc dai dẳng. Đây là chuyện của chống thấm nền chứ không phải chuyện của lớp lát.
Đặt một tấm nilon lên sàn một đêm rồi xem mặt dưới có đọng nước không — cách thô sơ này phân biệt được ẩm từ không khí với ẩm từ nền.
Và đừng lát đè lên nền đang ẩm. Lớp mới sẽ hỏng theo, và lúc đó tốn gấp đôi.
Kêu, cộm, bong
Nhóm dấu hiệu nói cho bạn biết bên dưới đang có chuyện.
Gạch kêu bộp khi gõ nghĩa là lớp vữa dưới đã bong. Một vài viên thì thay được; cả mảng thì nên hỏi thợ vì nguyên nhân thường nằm ở nền.
Sàn gỗ kêu cót két thường do lớp lót hoặc do gỗ co giãn theo độ ẩm — không phải lúc nào cũng là hỏng.
Mép ván phồng lên thì có nước đã vào, và cần tìm nguồn trước khi thay ván.
Cộm ở một vệt dài thường là nền không phẳng từ đầu.
Nghe và gõ khắp phòng một lượt mỗi năm. Việc này mất mười phút và nó cho bạn biết vấn đề đang lan hay đứng yên.
Giữ theo từng loại sàn
Sai cách lau là nguyên nhân hỏng nhiều hơn người ta tưởng.
Gạch men và gạch bóng kiếng: lau nước sạch là chính; chất tẩy mạnh làm mờ bề mặt theo thời gian, và lau xong nên lau khô ở khu ướt.
Sàn gỗ và sàn công nghiệp: khăn ẩm chứ không phải khăn ướt, và không ngâm nước. Đây là chỗ hỏng nhanh nhất do lau sai.
Đá tự nhiên: tránh chất có tính axit — kể cả mấy thứ quen thuộc trong bếp.
Mọi loại đều sợ cát. Hạt cát dưới đế giày là giấy nhám: thảm chùi chân ở cửa bảo vệ sàn nhiều hơn mọi loại nước lau.
Và dán nỉ dưới chân bàn ghế — rẻ, và nó ngăn đúng loại xước dài mà không xử được.
Khi nào thì đúng là phải làm lại
Để khỏi chi tiền vào chỗ không cứu được.
Nền thấm từ dưới lên mà chưa xử phần chống thấm.
Bong trên diện rộng, không phải vài viên.
Sàn gỗ đã phồng và mục — chà và phủ lại không cứu được phần đã ngấm.
Cao độ sai gây đọng nước ở nhà tắm hoặc ban công; cái này phải làm lại phần dốc.
Còn nếu chỉ là cũ và xấu thì cân xem bạn sống với nó được không — thảm, sơn lại chân tường, và đổi ánh sáng đôi khi đủ để đổi hẳn cảm giác phòng mà không phải đục.
Sàn ở nhà thuê và chỗ chỉ ở tạm
Phần lớn việc trong bài là việc của chủ nhà; đây là phần của người thuê.
Chụp ảnh sàn ngày nhận nhà, đủ từng phòng và chụp gần mấy chỗ đã xước hoặc bong sẵn. Đây là chỗ hay bị trừ tiền cọc nhất.
Báo chủ nhà ngay khi thấy ẩm bốc từ nền hoặc gạch bong — để lâu thì nó thành lỗi của bạn dù bạn không gây ra.
Thảm rời và nẹp chống trượt dán được thì dùng, vì tháo ra là trả lại nguyên trạng.
Dán nỉ dưới chân đồ mình mang tới — vết xước dài do kéo bàn ghế là thứ chủ nhà nhìn ra ngay khi bàn giao.
Và đừng tự lát đè hay tự đánh bóng lại mà chưa hỏi; làm rồi mà chủ nhà không thích thì bạn vừa mất công vừa mất tiền.
Ba điều gọn lại
Một, trơn khi ướt khác trơn khi khô — và nẹp chống trượt ở mũi bậc là khoản rẻ mà đáng chi nhất trong cả bài.
Hai, sàn đổ mồ hôi mùa nồm không phải do sàn hỏng, và điều quan trọng nhất là đừng lau bằng khăn ướt vì càng lau càng ướt.
Ba, hạt cát dưới đế giày là giấy nhám — thảm chùi chân ở cửa bảo vệ sàn nhiều hơn mọi loại nước lau.