Chọn chậu và giá thể: cây chết trong nhà thường là lỗi cái chậu

Người ta chọn cây rất kỹ rồi mua đại cái chậu — và phần lớn cây chết trong nhà là chết vì cái chậu chứ không vì cái cây.

Chậu quyết định ba thứ: nước thoát đi đâu, rễ có chỗ thở không, và sàn nhà bạn có bị hỏng không. Bài này nói về ba thứ ấy.

Lỗ thoát nước: chuyện quan trọng nhất

Nếu chỉ nhớ một mục thì nhớ mục này.

Chậu không có lỗ thoát thì nước đọng dưới đáy, rễ ngâm trong nước rồi thối dần. Cây héo, người ta tưởng thiếu nước nên tưới thêm — và đó là vòng xoáy làm chết cây nhanh nhất trong nhà.

Chậu trang trí đẹp thường không có lỗ. Cách xử quen dùng là trồng trong chậu nhựa có lỗ rồi lồng vào chậu đẹp, tưới xong để ráo rồi mới đặt lại.

Đĩa lót phải đổ nước sau khi tưới, đừng để cây ngâm chân trong đĩa đầy.

Kê chậu cao khỏi mặt đĩa bằng mấy viên sỏi hoặc chân kê — đơn giản mà giải quyết được phần lớn chuyện úng.

Và lớp sỏi dưới đáy chậu không thay được lỗ thoát. Đây là mẹo truyền miệng rất phổ biến, nhưng nó không giúp nước đi ra khỏi chậu.

Cỡ chậu: to quá cũng hại

Ngược với điều nhiều người nghĩ.

Chậu quá to so với bộ rễ thì đất giữ ẩm lâu ở phần rễ chưa với tới — và đó lại là chuyện úng.

Chậu quá chật thì rễ cuộn vòng, cây chững lại, tưới bao nhiêu cũng chảy tuột qua.

Dấu hiệu cần đổi chậu: rễ chui ra lỗ thoát, nước tưới chảy thẳng qua rất nhanh, cây khô quá nhanh sau mỗi lần tưới, hoặc cây nặng đầu dễ đổ.

Khi đổi thì tăng vừa phải, đừng nhảy từ chậu nhỏ sang chậu rất lớn.

Và đổi chậu vào lúc cây khoẻ, không đổi lúc cây đang yếu — việc đổi chậu tự nó đã là một cú sốc cho cây.

Đất và giá thể: trong nhà khác ngoài vườn

Phần hay bị bỏ qua vì nghĩ đất nào cũng như nhau.

Đất vườn nén chặt trong chậu, giữ nước lâu và ít thoáng — trong nhà thì đây là điều kiện tệ.

Giá thể trồng chậu thường trộn thêm thứ tạo độ thoáng như xơ dừa, trấu, đá nhẹ. Mua loại trộn sẵn là cách gọn nhất cho người không chuyên.

Mỗi nhóm cây một kiểu: cây mọng nước cần rất thoáng và mau khô, cây lá lớn cần giữ ẩm hơn. Hỏi ngay lúc mua cây là nhanh nhất.

Đất cũ bạc màu và chai lại theo thời gian — thay hoặc bổ sung theo chu kỳ, đừng để nhiều năm.

Và đất mang từ ngoài vào có thể mang theo côn trùng. Với cây để trong nhà thì đây là lý do đủ để dùng giá thể đóng gói.

Sàn nhà và chuyện ẩm

Phần thuộc về nhà cửa hơn là về cây, và cũng là phần tốn tiền nhất nếu bỏ qua.

Chậu đặt trực tiếp lên sàn gỗ là chuyện sẽ hỏng sàn — ẩm đọng dưới đáy chậu, và vết ấy không lau ra được.

Dùng chân kê có bánh hoặc đế cách sàn, vừa thoáng vừa dễ di chuyển khi lau nhà.

Chậu lớn thì tính cân nặng — đất ướt nặng hơn đất khô rất nhiều, và chậu lớn trên ban công hay trên gác là chuyện phải cân nhắc.

Tránh đặt sát chân tường, nhất là tường đã có dấu hiệu ẩm. Chừa khe cho thoáng.

Và nhớ chuyện nước tràn: tưới nhanh trong chậu đất khô thì nước chảy men theo thành và tràn ra ngoài — tưới chậm, nhiều lần.

Chọn chậu theo chỗ đặt

Gói lại cho thực dụng.

Trong nhà, gần chỗ ngồi: chậu nhẹ, có chậu lót bên trong, đế cách sàn.

Ban công nắng gió: chậu nặng hoặc chậu thấp cho khỏi đổ; tránh chậu sẫm màu ở chỗ nắng gắt vì đất nóng lên nhanh.

Chỗ ít sáng: chậu nhỏ hơn bình thường, vì cây ở chỗ tối dùng nước chậm hơn.

Nhà có trẻ nhỏ hoặc thú nuôi: chậu khó lật, đặt ngoài tầm với, và nhớ tra loại cây trước khi mua — loạt bài đã có mục riêng về chuyện này.

Và nếu bạn hay quên tưới thì chọn chậu lớn hơn một chút cùng với cây chịu khô, thay vì cố nhớ lịch tưới mà lần nào cũng trễ.

Chỗ có điều hoà chạy nhiều thì không khí khô hơn hẳn phần còn lại của nhà — chậu ở đó mau khô, nên đừng dùng chung lịch tưới với cây ở phòng khác.

Gần cửa ra vào hoặc lối gió lùa cũng làm đất khô nhanh và làm lá rách mép; nếu buộc phải đặt ở đó thì chọn cây lá dày.

Còn chậu đặt trong nhà tắm thì ngược lại: ẩm cao, ít sáng, nên chọn cây chịu bóng và chậu nhỏ, đừng dùng loại giữ ẩm.

Chậu treo và kệ nhiều tầng: thêm phần an toàn

Cách tiết kiệm chỗ quen dùng, nhưng nó kéo theo mấy thứ phải tính.

Móc treo phải chịu được trọng lượng lúc vừa tưới, không phải lúc khô. Chênh lệch giữa hai trạng thái lớn hơn người ta ước nhiều.

Treo thì nước nhỏ xuống dưới. Cần đĩa hứng gắn liền, hoặc thói quen hạ xuống tưới rồi để ráo mới treo lại.

Kệ nhiều tầng thì tầng dưới bị che sáng — xếp cây chịu bóng xuống dưới, cây cần sáng lên trên, và đổi chỗ định kỳ.

Kệ phải vững và tốt nhất là neo vào tường nếu nhà có trẻ nhỏ; kệ chở đầy chậu đất ướt là một khối nặng.

Và chừa lối lau nhà. Cụm cây đặt kín một góc là góc sẽ không được lau trong nhiều tháng, rồi ẩm mốc bắt đầu từ đó.

Ba điều gọn lại

Một, phần lớn cây chết trong nhà là do chậu không thoát nước — và lớp sỏi dưới đáy chậu không thay được lỗ thoát.

Hai, chậu quá to cũng hại: đất ở phần rễ chưa với tới giữ ẩm lâu, và đó lại là chuyện úng.

Ba, chậu đặt trực tiếp lên sàn gỗ là chuyện sẽ hỏng sàn — dùng đế cách sàn, và tính cân nặng vì đất ướt nặng hơn đất khô rất nhiều.