Góc học buổi tối cho người đi làm: xếp thế nào khi đã hết năng lượng
Người đi làm cả ngày rồi tối về học thêm — học ngoại ngữ, học nghề mới, ôn thi chứng chỉ — có một bài toán riêng mà mấy bài viết về góc làm việc ít khi nói tới.
Khác biệt không nằm ở cái bàn. Nó nằm ở chỗ: người ấy đã hết năng lượng trước khi ngồi xuống, và họ đang dùng chính căn phòng mà vài tiếng nữa phải ngủ trong đó.
Chỗ ngồi tối nên khác chỗ làm việc ban ngày
Nếu được, đừng học ở đúng chỗ vừa làm việc cả ngày. Cùng một chỗ ngồi kéo theo cùng một trạng thái mệt, và đầu rất khó chuyển sang nhịp khác.
Không cần phòng riêng — chỉ cần khác đi một chút: đổi sang bàn ăn, xoay ghế theo hướng khác, dọn sạch mặt bàn rồi bày lại chỉ mấy thứ cần cho việc học.
Một động tác nhỏ mà nhiều người thấy hiệu quả: cất hẳn đồ của việc ban ngày đi — máy tính công việc, giấy tờ, cuốn sổ ghi việc. Nhìn thấy chúng là đầu còn nghĩ tới chúng.
Ánh sáng buổi tối: hai nguồn, không phải một
Đây là phần ăn tiền nhất cho người học tối, và cũng rẻ nhất.
Một đèn bàn chiếu vào trang giấy hoặc bàn phím, cộng một nguồn sáng nhẹ cho cả phòng. Chỉ bật mỗi đèn bàn trong phòng tối thì mắt phải liên tục điều tiết giữa vùng sáng gắt và vùng tối xung quanh — mỏi nhanh hơn hẳn.
Đèn bàn nên đặt phía đối diện tay viết để khỏi đổ bóng lên trang giấy: người thuận tay phải đặt đèn bên trái, và ngược lại.
Với màn hình thì ngược với ban ngày: buổi tối nên giảm độ sáng màn hình xuống cho gần với độ sáng phòng. Màn hình chói trong phòng tối là nguyên nhân rất thường của chuyện đọc một lúc là mỏi và mất tập trung.
Ngồi được bao lâu thì nghỉ
Người học buổi tối hay mắc một lỗi ngược đời: ngồi liền mạch vì sợ hết thời gian, rồi nửa sau của buổi học gần như không vào được chữ nào.
Cách nhiều người dùng được: đứng dậy mỗi lần xong một phần, đi vài bước, nhìn ra xa vài chục giây. Không cần canh giờ chặt chẽ — cái quan trọng là có mốc dừng, và mốc ấy nên gắn với nội dung chứ không với đồng hồ.
Và một điều nên chấp nhận từ đầu: bốn mươi phút học thật sự tốt hơn hai tiếng ngồi lơ mơ. Đặt mục tiêu theo phần việc, đừng đặt theo số giờ ngồi.
Học trong phòng ngủ: chỗ cần tách
Với nhiều người thì đây là lựa chọn duy nhất. Vấn đề là căn phòng ấy vừa phải giúp mình tỉnh táo lúc học, vừa phải giúp mình buồn ngủ sau đó.
Mấy cách tách thường dùng:
- Đừng học trên giường. Đây là điều đáng giữ nhất — học trên giường làm cả hai việc đều kém đi.
- Đổi ánh sáng khi chuyển sang giờ ngủ: tắt đèn bàn, chỉ để một nguồn sáng ấm và yếu.
- Dọn bàn trước khi ngủ, hoặc ít nhất úp sách lại. Thấy đống việc dở dang ngay trước mắt là chuyện làm khó ngủ thật.
- Có một động tác kết thúc — gấp sách, tắt đèn bàn, rửa mặt. Nó báo cho đầu biết buổi học đã xong.
Khi nhà còn người khác
Học buổi tối thường va vào giờ sinh hoạt chung: tivi, trẻ con chưa ngủ, người nhà nói chuyện.
Cách thu xếp êm nhất không phải là đòi cả nhà im lặng, mà là nói trước một khung giờ cụ thể: "tối nay từ tám rưỡi tới mười giờ con học nhé". Khung giờ có đầu có cuối thì người nhà dễ chịu hơn nhiều so với một yêu cầu mở.
Nếu không tách được tiếng ồn thì đổi loại việc cho hợp: giờ ồn thì làm phần cần ít tập trung — chép lại, ôn từ vựng, sắp xếp tài liệu; giờ yên thì để dành cho phần khó.
Mấy thứ đáng mua và không đáng mua
Đáng: một đèn bàn tử tế có thể chỉnh hướng, một cái kê máy tính cho màn hình lên ngang tầm mắt (một chồng sách cũng làm được việc này), và một cái ghế ngồi được lâu.
Không đáng vội: bàn mới, ghế đắt tiền, đủ loại đồ sắp xếp. Mấy thứ này hay được mua vào đúng tuần đầu tiên hào hứng, và sau vài tháng thì cái ảnh hưởng thật vẫn là ánh sáng và khung giờ.
Chuyện này đáng nói vì nó là một mẫu quen: mua đồ dễ hơn là bắt đầu học, nên người ta hay mua đồ trước.
Khi kéo dài nhiều tháng
Người vừa đi làm vừa học thường duy trì được vài tuần rồi đuối. Hai điều giúp được, và cả hai đều không liên quan tới bàn ghế.
Chấp nhận trước rằng sẽ có buổi bỏ. Kế hoạch nào cũng gãy; cái quyết định là quay lại vào hôm sau chứ không phải giữ chuỗi hoàn hảo.
Giữ giấc ngủ. Học thêm bằng cách cắt ngủ là cách hỏng nhanh nhất — vừa không nhớ được bài, vừa kém dần ở công việc ban ngày. Nếu thấy mệt kéo dài, ngủ kém nhiều tuần thì nên nói với bác sĩ, đừng cố gắng bù bằng cà phê.
Ba điều gọn lại
Một. Đừng học ở đúng chỗ vừa làm việc cả ngày, và cất hẳn đồ của việc ban ngày đi — nhìn thấy chúng là đầu còn nghĩ tới chúng.
Hai. Buổi tối cần hai nguồn sáng, đèn bàn đặt phía đối diện tay viết, và giảm độ sáng màn hình cho gần với độ sáng phòng.
Ba. Bốn mươi phút học thật tốt hơn hai tiếng ngồi lơ mơ. Và đừng học bằng cách cắt giấc ngủ.